De wettelijke proeftijd in Nederland is gebonden aan duidelijke regels. Hoelang de proeftijd mag duren, wanneer die nietig is en wat er tijdens de proeftijd is toegestaan, staat grotendeels in het Burgerlijk Wetboek. In 2026 zijn de basisregels ongewijzigd gebleven.
Toch zijn er situaties waarbij werkgevers de fout in gaan: een te lange proeftijd, geen schriftelijke vastlegging of een proeftijd bij een te kort contract. Dit artikel zet alle regels op een rij zodat je weet waar je aan toe bent.
Wanneer is een proeftijd toegestaan?
Een proeftijd is alleen geldig als aan een aantal wettelijke voorwaarden is voldaan. Ten eerste moet de proeftijd schriftelijk zijn overeengekomen, in het arbeidscontract zelf of in een bijlage daarbij. Een mondelinge proeftijdafspraak heeft geen rechtskracht.
Ten tweede moet de proeftijd voor beide partijen gelijk zijn. Jij en je werkgever hebben dus dezelfde rechten en plichten tijdens de proeftijd. Een beding dat alleen de werkgever het recht geeft om te ontslaan maar de werknemer niet om op te zeggen, is nietig.
Ten derde hangt de toegestane maximale duur af van de contractduur. Hieronder een overzicht van de wettelijke maxima die ook in 2026 van toepassing zijn:
| Contractduur | Max. proeftijd | Wettelijke basis |
|---|---|---|
| Minder dan 6 maanden | Niet toegestaan | Art. 7:652 BW |
| 6 maanden tot 2 jaar | 1 maand | Art. 7:652 BW |
| Meer dan 2 jaar of onbepaald | 2 maanden | Art. 7:652 BW |
Wat mag je werkgever wel en niet tijdens de proeftijd?
Tijdens de proeftijd mag je werkgever het dienstverband per direct beëindigen, zonder opgave van reden en zonder opzegtermijn. Dit lijkt vergaand, maar heeft grenzen. Ontslag tijdens de proeftijd op discriminatoire gronden is verboden. Denk aan ontslag wegens zwangerschap, ras, geloof of lidmaatschap van een vakbond.
Je werkgever mag je ook niet ontslaan als vergelding voor het indienen van een klacht of het melden van een misstand. Zogenaamd vergeldingsontslag is ook tijdens de proeftijd verboden. Meen je dat hiervan sprake is, dan kun je de zaak aan de rechter voorleggen.
Daarnaast geldt: als een werkgever je al eerder in dienst heeft gehad voor dezelfde of gelijkwaardige functie, mag er geen nieuwe proeftijd worden afgesproken bij herplaatsing. Dit voorkomt dat werkgevers via opeenvolgende korte contracten mensen in een eeuwig durende proeftijd houden. Personeel werven met goed personeelsbeleid opstellen betekent ook weten wanneer een proeftijd wél en niet is toegestaan.
Wanneer is een proeftijdbeding nietig?
Een proeftijdbeding is nietig in een aantal situaties:
- Te lang voor de contractduur: 2 maanden proeftijd bij een contract van 12 maanden is niet toegestaan.
- Niet schriftelijk vastgelegd: een mondelinge proeftijdafspraak heeft geen rechtskracht.
- Ongelijke rechten: als alleen de werkgever mag opzeggen tijdens de proeftijd, is het beding nietig.
- Hernieuwd beding bij zelfde functie: een tweede proeftijd voor dezelfde functie bij dezelfde werkgever is niet toegestaan.
Als een proeftijdbeding nietig is, vervalt de gehele clausule. Er is dan geen proeftijd van toepassing en je hebt vanaf dag 1 de normale ontslagbescherming. Dit geldt ook als slechts een deel van het beding in strijd is met de wet.
| Situatie | Geldig? | Gevolg |
|---|---|---|
| Proeftijd niet schriftelijk | Nee | Geen proeftijd van kracht |
| Te lang voor contractduur | Nee | Volledig beding vervalt |
| Schriftelijk en juiste duur | Ja | Proeftijd is rechtsgeldig |
Veelgestelde vragen over de wettelijke proeftijd
Moet een proeftijd altijd schriftelijk worden afgesproken?
Ja, dat is wettelijk verplicht. Een mondelinge proeftijdafspraak is niet geldig. De proeftijd moet zijn opgenomen in de arbeidsovereenkomst of in een schriftelijke bijlage die bij het contract hoort.
Kan ik tijdens de proeftijd ziek worden zonder gevolgen?
Ziekte stopt de proeftijd niet. De proeftijd loopt gewoon door, ook als je ziek bent. Je werkgever mag je in principe ook tijdens ziekte ontslaan in de proeftijd. Ontslagbescherming bij ziekte geldt pas na de proeftijd.
Geldt de proeftijd ook bij een uitzendcontract?
Ja, maar dan gelden speciale regels. Uitzendbureaus werken often met een uitzendbeding waardoor de overeenkomst direct kan worden beëindigd. Dit gaat verder dan de normale proeftijdregels en is toegestaan onder specifieke voorwaarden in de cao voor uitzendkrachten.
Zo controleer je of jouw proeftijd rechtsgeldig is
Lees je arbeidscontract grondig door voordat je tekent. Controleer of de proeftijdduur klopt voor jouw type contract, of de afspraak schriftelijk is en of beide partijen gelijke rechten hebben. Is er iets niet in orde, dan is het proeftijdbeding mogelijk nietig.
Bij twijfel is het verstandig advies te vragen aan een arbeidsrechtadvocaat of een rechtsbijstandsverzekering. Kennis van de wettelijke proeftijd regels is onderdeel van goed zzp worden of in loondienst treden: weet altijd waar je rechten liggen.
💡 De wettelijke proeftijd in 2026 is maximaal 1 maand bij contracten van 6 maanden tot 2 jaar, en maximaal 2 maanden bij contracten langer dan 2 jaar of voor onbepaalde tijd — en altijd schriftelijk verplicht.